ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ, ΟΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ

Η επαρχία (λατινικά: provincia) ήταν η μεγαλύτερη διοικητική υποδιαίρεση του αρχαίου ρωμαϊκού κράτους, μέχρι την εισαγωγή του συστήματος της τετραρχίας στα τέλη του 3ου αιώνα. Σε επαρχίες ήταν διαιρεμένα όλα τα εκτός ιταλικής χερσονήσου εδάφη. Τα εδάφη της ιταλικής χερσονήσου ονομάζονταν Ιταλία και δεν αποτελούσαν επαρχία, αλλά ενέπιπταν στην άμεση δικαιοδοσία των αρχών της πόλης της Ρώμης.

Περίοδος της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας

Επί Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, υπεύθυνη για τη διακυβέρνηση των επαρχιών στο όνομα του λαού της Ρώμης ήταν η Σύγκλητος. Αυτή ασκούσε την εξουσία διορίζοντας τον έπαρχο, συνήθως κάποιον απερχόμενο ύπατο ή πραίτορα της πόλης. Οι πρώτοι στέλνονταν στις επαρχίες που χαρακτηρίζονταν από συχνές εξεγέρσεις ή βαρβαρικές επιδρομές, τις καλούμενες «ανθυπατικές» (επειδή διοικούνταν από ανθύπατο, proconsul, δηλ. απερχόμενο ύπατο). Οι δεύτεροι τοποθετούνταν σε λιγότερο σημαντικές επαρχίες, τις «αντιστρατηγικές» (υπό έναν propraetor).

Οι επαρχίες αυτής της περιόδου είναι οι ακόλουθες (αναφέρεται το έτος που οργανώθηκαν επίσημα ως επαρχίες, όχι αυτό της κατάκτησης):

• 241 π.Χ. - Σικελία¹
• 231 π.Χ. - Κορσική & Σαρδηνία²
• 203 π.Χ. - Γαλατία εντεύθεν των Άλπεων², καταργήθηκε το 42 π.Χ. και ενσωματώθηκε στην Ιταλία
• 197 π.Χ. - Εγγύς Ισπανία² ³ (ανατολική Ιβηρική)
• 197 π.Χ. - Άπω Ισπανία² (νότια και δυτική Ιβηρική)
• 167 π.Χ. - Ιλλυρία² ³
• 146 π.Χ. - Μακεδονία²
• 146 π.Χ. - Αφρική¹, τα εδάφη που κατακτήθηκαν από την Καρχηδόνα
• 129 π.Χ. - Ασία¹, τα παράλια του Αιγαίου και η ενδοχώρα τους
• 120 π.Χ. - Γαλατία πέραν των Άλπεων² και αργότερα Ναρβονική, οι μεσογειακές ακτές της σημερινής Γαλλίας
• 74 π.Χ. - Βιθυνία²
• 74 π.Χ. - Κρήτη και Κυρηναϊκή²
• 66 π.Χ. - Γορδυηνή³, τμήμα του σημερινού Κουρδιστάν
• 64 π.Χ. - Κιλικία και Κύπρος²
• 64 π.Χ. - Συρία² ³, το 72 μ.Χ. επεκτάθηκε ως την Κομμαγηνή
• 51 π.Χ. - Γαλατία Κομητησία, οι κατακτήσεις του Ιουλίου Καίσαρα στην κεντρική και βόρεια Γαλατία
• 30 π.Χ. - Αίγυπτος³
• 29 π.Χ. - Μοισία² ³

¹ Ανθυπατική, ² Αντιστρατηγική, ³ Αυτοκρατορική μετά το 27 π.Χ.

el.wikipedia.org/wiki/Ρωμαϊκή_επαρχί

 

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

1.   Ποιες κοινωνικές τάξεις διαμορφώθηκαν στη Ρώμη μετά τις μεγάλες κατακτήσεις;

(Λίγα λόγια για την κάθε μια )

Οι τάξεις που διαμορφώθηκαν στη ρωμαϊκή κοινωνία ήταν:

α) η τάξη των συγκλητικών,

β) οι ιππείς,

γ) ο λαός της Ρώμης,

δ) οι δούλοι.

Το 2ο αι. π.Χ. οι τάξεις των πλούσιων πολιτών στην αρχαία Ρώμη ήταν δύο:

α) Η τάξη των συγκλητικών. Την τάξη αυτή αποτελούσαν οι μεγάλοι γαιοκτήμονες. Οικονομική της βάση ήταν τα λατιφούντια , δηλαδή οι πολύ μεγάλες ιδιοκτησίες. (Την ονόμασαν τάξη των συγκλητικών, γιατί από την τάξη αυτή προέρχονταν τα μέλη της συγκλήτου.)

β) Η τάξη των ιππέων. Την τάξη αυτή αποτελούσαν οι «πλούσιοι του χρήματος». Οικονομική της βάση ήταν οι χρηματιστικές επιχειρήσεις, όπως η κατασκευή δημόσιων έργων, ο δανεισμός χρημάτων, η εκμετάλ­λευση των φόρων που πλήρωναν οι κατακτημένες περιοχές (δημοσιώνες)

    Ο «λαός της Ρώμης».

Πρόκειται για την τρίτη τάξη της ρωμαϊκής κοινωνίας, που ήταν η πολυπληθέστερη και περιλάμβανε ακτήμονες αγρότες, μικροτεχνίτες και εργάτες, οι οποίοι δεν είχαν μόνιμη απασχόληση, επομένως ούτε μόνιμο εισόδημα Ο «λαός» επιβίωνε χάρη στις δωρεές των πλουσίων και τις κρατικές διανομές τροφίμων. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης είχαν ως αποτέλεσμα οι άνθρωποι του λαού να χάνουν την πολιτική τους συνείδηση και να πουλούν ακόμη και την ψήφο τους.

 Οι δούλοι.

Οι δούλοι στην αρχαία Ρώμη αποτελούσαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Δεν είχαν δικαιώματα και, σύμφωνα με το ρωμαϊκό δίκαιο, ήταν res, δηλαδή πράγματα. Η ζωή τους ήταν άθλια και οι συνθήκες δουλειάς απάνθρωπες. Ήταν ιδιοκτησία των κυρίων τους, οι οποίοι είχαν επάνω τους δικαίωμα ζωής και θανάτου. Οι δούλοι αντιδρούσαν με παραμέληση της εργασίας τους (παθητική αντίσταση) και μικροεξεγέρσεις.

2.      Τι θέλησε να καταπολεμήσει ο Κάτων ο Τιμητής; Ποια μέτρα πήρε; Πέτυχε ή όχι;              

    Ο Κάτων προσπάθησε να καταπολεμήσει την διαφθορά που υπήρχε στην ρωμαϊκή κοινωνία. Για να το κατορθώσει αυτό

α) επέβαλε μεγάλους φόρους στα είδη πολυτελείας,

β) έδιωξε από την σύγκλητο και από τα άλλα αξιώματα εκείνους που δεν ήταν άξιοι,  

γ)καταπολέμησε την ελληνική μόρφωση και τις συνθήκες της ανατολής γιατί πίστευε πως όλα αυτά συντελούσαν στην ηθική κατάπτωση των Ρωμαίων.

3.      Με ποιους τρόπους έγινε η γνωριμία των Ρωμαίων με τον ελληνικό πολιτισμό;               Ποιο το αποτέλεσμα;

Η γνωριμία των Ρωμαίων με τον ελληνικό πολιτισμό άρχισε από τον 4ο αι. π.Χ., μέσω της επικοινωνίας με τις ελληνικές αποικίες της Κάτω Ιταλίας, και ολοκληρώθηκε με την κατάκτηση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους {146 πΧ), ως εξής:

α) Πολλοί μορφωμένοι Έλληνες σύρθηκαν στην Ιταλία ως δούλοι και έγιναν οικιακοί βοηθοί στα σπίτια των πλούσιων Ρωμαίων.

β) Πολλοί «ελεύθεροι» Έλληνες, γιατροί, ρήτορες, δάσκαλοι κ.ά. εγκατα­στάθηκαν στη Ρώμη για να εργαστούν.

γ) Πολλοί Ρωμαίοι, αντίστροφα, επισκέφτηκαν την Ελλάδα, είτε ως έμποροι είτε ως στρατιώτες, αλλά και ως θαυμαστές του μεγάλου πολιτισμού της.

δ) Η ελληνική γλώσσα είχε διαδοθεί τόσο στη Ρώμη, ώστε «κάθε Ρωμαίος που ήθελε να θεωρείται μορφωμένος έπρεπε να ξέρει ελληνικά»

ε) Η ελληνική λογοτεχνία συγκίνησε τους Ρωμαίους και συνέβαλε απο­φασιστικά τόσο στην καλλιέργεια της λατινικής γλώσσας όσο και στην ανάπτυξη της λατινικής λογοτεχνίας.

4.      Τι ονόμαζαν με τον όρο «Επαρχία» οι Ρωμαίοι; Ποιοι τις εκμεταλλεύονταν;

4)    Με τον όρο « επαρχία » οι Ρωμαίοι ονόμαζαν κάθε κατακτημένη περιοχή εκτός Ιταλίας . Τις επαρχίες τις εκμεταλλεύονταν, με ποικίλους τρόπους, πολλοί:

α) Ο νικητής στρατηγός που κυρίευε την επαρχία (λάφυρα, αιχμάλωτοι για να πουληθούν ως δούλοι),

β) Ο διοικητής της επαρχίας (αρπαγές και λεηλασίες δημόσιων θησαυρών

και ναών, αναγκαστικές εισφορές κ.ά.).

γ) Οι δημοσιώνες (=φοροεισπράκτορες) σε συνδυασμό με τη βαριά φορολογία,

δ) Οι τοκογλύφοι.

5.      Αγροτικός νόμος: α) Ποιος ο εισηγητής του;

β) Ποιο το περιεχόμενο του; γ) Ποιος ο στόχος του;

5) Τον αγροτικό νόμο τον πρότεινε ο Τιβέριος Γράκχος . Σύμφωνα με αυτόν α) ο αρχηγός κάθε οικογένειας είχε το δικαίωμα να κατέχει ως 500 πλέθρα δημόσιας  γης και ακόμη 250 πλέθρα για κάθε ενήλικο γιο της οικογένειας .Η συνολική ιδιοκτησία της οικογένειας δεν έπρεπε να ξεπερνά τα 1000 πλέθρα . β) η υπόλοιπη δημόσια γη μοιραζόταν σε κλήρους των 30 πλέθρων που μοιραζόταν στους ακτήμονες.

6.      Τι ήταν το αγροτικό ζήτημα και τι συνέπειες είχε για τη Ρώμη;

 Το αγροτικό ζήτημα ήταν ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα που απασχόλησαν την Ρώμη τον 2° αιώνα πχ .Τα μεγάλα αγροκτήματα απορρόφησαν τις μικρές ιδιοκτησίες και χρησιμοποιούσαν στις καλλιέργειες δούλους. Σαν συνέπεια είχε την καταστροφή της μεσαίας τάξης που την αποτελούσαν αγρότες και που είχαν μεταβληθεί σε ένα πλήθος άνεργων και άπορων και δυσαρεστημένων πολιτών.

7.      Σιτικός νόμος:    α) Ποιος ο εισηγητής του;

β) Τι καθόριζε;

Εισηγητής ο Γάιος Γράκχος. Οι φτωχοί της Ρώμης να αγοράζουν το σιτάρι σε χαμηλή τιμή

8.Δικαστικός νόμος:      α) Ποιος ο εισηγητής του;

β) Τι καθόριζε;

Εισηγητής ο Γάιος Γράκχος. Ως τότε στα δικαστήρια δίκαζαν μόνο οι συγκλητικοί .Τώρα με την μεταρρύθμιση μαζί με τους συγκλητικούς μπορούσαν να δικάζουν και οι ιππείς . Έτσι τώρα περιορίστηκε η ισχύς των συγκλητικών ενώ οι ιππείς απέκτησαν μεγάλη πολιτική δύναμη .

9.Συμμαχικός νόμος:      α) Ποιος ο εισηγητής του;

β) Τι καθόριζε;

γ) Ποιοι αντιτάχθηκαν σ αυτόν;

         Εισηγητής ο Γάιος Γράκχος. Το περιεχόμενο του συμμαχικού νόμου ήταν πως ο Γάιος Γράκχος για να κερδίσει την υποστήριξη των Ιταλών συμμάχων πρότεινε να τους παραχωρηθεί το δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη .Σε αυτό αντέδρασαν α) οι ιππείς γιατί φοβήθηκαν τον ανταγωνισμό των Ιταλών επιχειρηματιών, β) αντέδρασαν οι ακτήμονες γιατί φοβήθηκαν ότι θα αποκτήσουν ανταγωνιστές στη απόκτηση γης και θα έχαναν το αποκλειστικό δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη .

http://pilavakis.tripod.com/byzantini.htm

Τιβέριος Σεμπρώνιος Γράκχος περίπου 162-133 π.X. - Γάιος Σεμπρώνιος Γράκχος περίπου 154-121 π.X.

Θυσία στα δίκαια του λαού

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  21/12/2003 00:00, ΤΟ ΒΗΜΑ

 

Οι αδελφοί Γράκχοι, ρωμαίοι πολιτικοί, ήταν γιοι του Τιβέριου Σεμπρώνιου Γράκχου (περίπου 220-150 π.X.), ο οποίος είχε χρηματίσει πραίτωρ και ύπατος, και της Κορνηλίας, κόρης του Σκιπίωνος του Αφρικανού του πρεσβύτερου, νικητή του Αννίβα. Οταν πέθανε ο σύζυγός της, η Κορνηλία ήταν ακόμη νέα αλλά δεν θέλησε να ξαναπαντρευτεί. Απέρριψε ακόμη και την πρόταση του Πτολεμαίου Δ' της Αιγύπτου και αφοσιώθηκε στην ανατροφή των τριών παιδιών της - είχε και μία κόρη - τα οποία είχαν επιζήσει από τα δώδεκα που είχε φέρει στον κόσμο.

Εχει καταστεί παροιμιώδης η απάντηση που έδωσε η Κορνηλία σε κάποια πλούσια πατρικία η οποία καμάρωνε για τα κοσμήματά της. «Τα δικά μου κοσμήματα» της είπε «είναι τα παιδιά μου».
Οι δύο γιοι της, ο Τιβέριος και ο Γάιος, έχοντας μεγαλώσει σε αριστοκρατικό αλλά φιλελεύθερο περιβάλλον και έχοντας λάβει μόρφωση από τους καλύτερους δασκάλους, ασχολήθηκαν από πολύ ενωρίς με τα κοινά. Με τη διαφορά ότι οι αδελφοί Γράκχοι δεν υπερασπίστηκαν την τάξη των πατρικίων, στην οποία ανήκαν, αλλά την τάξη των φτωχών, των πληβείων.
Πατρίκιοι και πληβείοι
Μετά από έναν αιώνα νικηφόρων πολέμων - με τελευταίον τον Γ' Καρχηδονιακό - η ισχύς και ο πλούτος της Ρώμης αυξήθηκαν, χωρίς ωστόσο να βελτιωθεί και η οικονομική κατάσταση των ασθενέστερων τάξεων. Αντίθετα, η αύξηση του ager publicus, της δημόσιας κτηματικής περιουσίας, διηύρυνε την ψαλίδα ανάμεσα στους μεγαλοκτηματίες και στους μικροκαλλιεργητές. Οι συγκλητικοί, η αφρόκρεμα της ανώτερης κοινωνικής τάξης που κυβερνούσε τη Ρωμαϊκή Δημοκρατία, μοιράζονταν μεταξύ τους τις μεγάλες εκτάσεις του Δημοσίου με τη δικαιολογία ότι αυτοί είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν δούλους για τις καλλιέργειες προϊόντων που τροφοδοτούσαν τις αγορές. Επιπλέον οι μικροκτηματίες, που επί έναν αιώνα είχαν επανδρώσει τον ρωμαϊκό στρατό, φεύγοντας για τον πόλεμο άφηναν τα χωράφια τους στο έλεος του πλούσιου γείτονα ο οποίος στην αρχή δάνειζε την ακέφαλη οικογένεια και μετά έπαιρνε το κτήμα αφού τα χρέη δεν μπορούσαν να εξοφληθούν. Ετσι, όσοι στρατιώτες γύριζαν στην πατρίδα δεν έβρισκαν ούτε κτήμα ούτε καν σπίτι. Με τον τρόπο αυτόν δημιουργήθηκαν ολόκληρες στρατιές ακτημόνων πλέον αγροτών που πολιορκούσαν τη Ρώμη.
Οταν λοιπόν ο μεγαλύτερος γιος της Κορνηλίας, ο Τιβέριος, εξελέγη το 134 π.X. δήμαρχος (tribunus plebis), δηλαδή εκπρόσωπος των πληβείων, πρώτος στόχος του ήταν η αγροτική μεταρρύθμιση.
Ο Τιβέριος θέλησε να βελτιώσει τους υπάρχοντες αγροτικούς νόμους - οι οποίοι είχαν και αυτοί περιπέσει σε αχρησία. H πρότασή του ήταν να μην μπορούν οι κάτοχοι μεγάλων κτημάτων (latifundia) να πάρουν από τη δημόσια αγροτική περιουσία περισσότερα από 1.000 jugera (jugerum, ρωμαϊκή μονάδα μέτρησης επιφανείας ίση προς 2.524 τ.μ.), το δε υπόλοιπο της δημόσιας κτηματικής περιουσίας να μοιραζόταν ανά 30 jugera σε φτωχές οικογένειες αγροτών με το δικαίωμα να τα κληροδοτούν στους απογόνους τους, όχι όμως και να τα πουλάνε. Με τον τρόπο αυτόν ο Τιβέριος απέκλειε τη δυνατότητα να εκβιάζονται οι μικροκτηματίες και να πουλάνε την περιουσία τους στους μεγαλοκτηματίες. Για την επίβλεψη της εφαρμογής του νόμου ο Τιβέριος πρότεινε τη σύσταση τριμελούς επιτροπής με μονοετή θητεία η οποία θα εκλεγόταν από λαϊκή συνέλευση.
Πτώματα στον Τίβερη
Οπως ήταν αναμενόμενο, η Σύγκλητος αντέδρασε αρνητικά στην αγροτική μεταρρύθμιση του Τιβέριου και έπεισε έναν άλλον δήμαρχο, τον Οκτάβιο, να κάνει χρήση του δικαιώματος της αρνησικυρίας κατά την ψήφιση του νόμου. Τότε ο Τιβέριος βρήκε τρόπο ώστε ο Οκτάβιος να εκπέσει του αξιώματός του, οπότε αυτός μπόρεσε να περάσει τον νόμο του (Lex Sempronia Ι). Παρά τη νίκη του ο Τιβέριος κατηγορήθηκε για αυθαιρεσία επειδή, μολονότι υπήρχε η νομική διαδικασία, κανένας δήμαρχος ως τότε δεν είχε την τύχη του Οκτάβιου.
Το μένος των πατρικίων εναντίον του ξέσπασε όταν, με συμμάχους τον αδελφό του Γάιο και τον πεθερό του Αππιο Κλαύδιο, ο Τιβέριος ζήτησε να παραχωρηθεί στους φτωχούς αγρότες το κληροδότημα που είχε αφήσει στον λαό της Ρώμης ο Ατταλος Γ' ώστε να μπορέσουν να αγοράσουν τα απαραίτητα εργαλεία για να καλλιεργήσουν τη γη που τους είχε παραχωρηθεί.
H αντίδραση στην πρόταση του Τιβέριου ήταν τόσο βίαιη που έφθασε ως τη δολοφονία του. H Σύγκλητος κατηγόρησε τον Τιβέριο ότι ήθελε να επιβάλει τυραννίδα και κατά τη διάρκεια μιας λαϊκής συνέλευσης όπου θα μιλούσε (ο Τιβέριος) οι ενοχλημένοι από τις φιλολαϊκές προτάσεις του συγκλητικοί έστειλαν εναντίον του ένα δήθεν εξαγριωμένο πλήθος πολιτών. Ο Τιβέριος δολοφονήθηκε μαζί με άλλους τριακόσιους οπαδούς του και τα πτώματά τους ρίχθηκαν στον Τίβερη.
H προσπάθεια συνεχίζεται
Μετά τη δολοφονία του Τιβέριου το 133 π.X. ο Γάιος Σεμπρώνιος, λαμπρός ρήτορας και με εξαίρετη μόρφωση και αυτός, παρά τα 21 του χρόνια μπήκε στον πολιτικό στίβο για να συνεχίσει το έργο του αδελφού του. Ως μέλος της τριμελούς επιτροπής για την εφαρμογή του νόμου του Τιβέριου ο Γάιος στάλθηκε ως επιθεωρητής στη Σαρδηνία. Ο στόχος του όμως ήταν να εκλεγεί δήμαρχος.
Τον Δεκέμβριο του 124 π.X. ο Γάιος Γράκχος εξελέγη δήμαρχος και αμέσως έδωσε δείγματα των πολιτικών του ικανοτήτων. Οι σπουδαιότερες μεταρρυθμίσεις του Γάιου Γράκχου ήταν τρεις:
Ο Αγροτικός Νόμος (Lex Sempronia ΙΙ), με τον οποίο βελτίωσε τον νόμο του αδελφού του εντάσσοντας σε αυτόν και δημόσια έργα, κυρίως δρόμους.
Ο Νόμος των Σιτηρών (Lex Frumentaria), με τον οποίο οι πληβείοι μπορούσαν να προμηθεύονται σιτάρι από τις δημόσιες αποθήκες στο μισό της τιμής του εμπορίου.
Ο Δικαστικός Νόμος (Lex Judiciaria), με τον οποίο ο Γάιος αφαίρεσε από τους συγκλητικούς τη δικαστική εξουσία και την έδωσε στους Ιππείς (Equites), τμήμα της τάξης των πατρικίων που δεν ασκούσε την πολιτική από προσωπική επιλογή, άρα παρείχε κάποια εγγύηση αμεροληψίας.
Με αυτούς τους νόμους η ισχύς του Γάιου Γράκχου αυξήθηκε σε τέτοιο βαθμό ώστε η Σύγκλητος έμοιαζε εντελώς αποδυναμωμένη. Ο Γάιος ήταν ο εκλεκτός του λαού και γι' αυτό κανένας δεν τόλμησε να φέρει αντίρρηση όταν αυτός έθεσε υποψηφιότητα για δήμαρχος και τον επόμενο χρόνο.
Το τέλος των μεταρρυθμίσεων
Στη νέα του θητεία ο Γάιος εφάρμοσε δύο ακόμη σημαντικές μεταρρυθμίσεις: έναν νόμο ο οποίος ρύθμιζε διοικητικά τις νέες αποικίες και έναν άλλον με τον οποίο πρότεινε να αναγνωριστούν ως ρωμαίοι πολίτες όλα τα λατινικά φύλα της ιταλικής χερσονήσου.
Ο δεύτερος νόμος δεν βρήκε καθόλου σύμφωνους τους ρωμαίους πληβείους, οι οποίοι φοβήθηκαν ότι θα έχαναν τα δικά τους προνόμια. Ετσι, όταν τον Δεκέμβριο του 122 π.X. έληξε η θητεία του, ο Γάιος απέτυχε να εκλεγεί για τρίτη φορά δήμαρχος. H Σύγκλητος αποφάσισε να οργανώσει την αντεπίθεσή της. Αφορμή ήταν η αποικία της Καρχηδόνας, την οποία ο Γάιος ήθελε να βοηθήσει να ορθοποδήσει μετά την καταστροφή που είχε υποστεί κατά τον Γ' Καρχηδονιακό πόλεμο. Οι συγκλητικοί φανάτισαν το πλήθος εναντίον αυτού του σχεδίου λέγοντας ότι οι θεοί ήταν αντίθετοι σε μια τέτοια ιδέα.
Στις αρχές του 121 π.X. ο Γάιος οργάνωσε διαδήλωση υπέρ της αποικίας και ένας οπαδός του σκότωσε κάποιον της φρουράς του φιλοσυγκλητικού δημάρχου Λεύκιου Οπίμιου επειδή είχε ξεστομίσει βρισιές εναντίον των πληβείων. Ο Γάιος κλήθηκε στη Σύγκλητο να λογοδοτήσει για το συμβάν αλλά αυτός προτίμησε να καταλάβει με τους οπαδούς του τον Αβεντίνο λόφο, παραδοσιακό άσυλο των πληβείων. Μολονότι οι πληβείοι πρότειναν να προσπαθήσουν να λύσουν τη διαφορά ειρηνικά, ο Οπίμιος επιτέθηκε εναντίον του Αβεντίνου. Ο Γάιος τραυματίστηκε στο πόδι και ικέτευσε έναν δούλο του να τον σκοτώσει για να μην πέσει στα χέρια των εχθρών του. Το κεφάλι του Γάιου ρίχθηκε στον Τίβερη και τις επόμενες ημέρες σφαγιάστηκαν γύρω στις 3.000 οπαδοί του.
Με τον θάνατο και του δεύτερου Γράκχου και τις εκκαθαρίσεις που ακολούθησαν τελείωσαν και οι μεταρρυθμίσεις στη Ρωμαϊκή Δημοκρατία. H αγροτική μεταρρύθμιση έληξε και τυπικά το 119 π.X. με τη διάλυση της τριμελούς επιτροπής. H Σύγκλητος είχε νικήσει τους πληβείους και ξανάγινε παντοδύναμη.

Τῶν δὲ νόμων, οὓς εἰσέφερε τῷ δήμῳ χαριζόμενος καὶ καταλύων τὴν σύγκλητον, ὁ μὲν ἦν κληρουχικός, διανέμων τοῖς πένησι τὴν δημοσίαν· ὁ δὲ στρατιωτικός, ἐσθῆτά τε κελεύων δημοσίᾳ χορηγεῖσθαι καὶ μηδὲν εἰς τοῦτο τῆς μισθοφορᾶς ὑφαιρεῖσθαι τῶν στρατευομένων, καὶ νεώτερον ἐτῶν ἑπτακαίδεκα μὴ καταλέγεσθαι στρατιώτην· ὁ δὲ συμμαχικός, ἰσοψήφους ποιῶν τοῖς πολίταις τοὺς Ἰταλιώτας· ὁ δὲ σιτικός, ἐπευωνίζων τοῖς πένησι τὴν ἀγοράν· ὁ δὲ δικαστικός, ᾧ τὸ πλεῖστον ἀπέκοψε τῆς τῶν συγκλητικῶν δυνάμεως. μόνοι γὰρ ἔκρινον τὰς δίκας, καὶ διὰ τοῦτο φοβεροὶ τῷ τε δήμῳ καὶ τοῖς ἱππεῦσιν ἦσαν· ὁ δὲ τριακοσίους τῶν ἱππέων προσκατέλεξεν αὐτοῖς οὖσι τριακοσίοις, καὶ τὰς κρίσεις κοινὰς τῶν ἑξακοσίων ἐποίησε
Τιβέριος και Γάιος Γράκχοι
Συγγραφέας: Πλούταρχος
Βίοι Παράλληλοι

Ο ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΩΜΑΪΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (Res Publica: από το 509 π.Χ. μετά από εξέγερση των πατρικίων & απομάκρυνση των Ετρούσκων)

                            ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ , ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΙΑ (;)

εξωτερικό

πολιτικές κατακτήσεις   (τέλη 3ου αι. π.Χ. κυριαρχία στην ιταλική χερσόνησο,

νίκες στη δυτική Μεσόγειο & τους Καρχηδόνιους)

εσωτερικό

κοινωνικοί αγώνες πληβείων

     για εξίσωση με πατρίκιους

ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΟΜΗ

 

ΑΡΧΟΝΤΕΣ

(εκτελεστική εξουσία)

2 ύπατοι  (εκλογή για 1 χρόνο από λοχίτιδα*, από 4^ο αι. π.Χ.και πληβείοι)

1) εξουσίες βασιλιά, 2) μεγαλοπρεπής εμφάνιση, 3)+δώδεκα ραβδούχοι 4)εκλέγουν «δικτάτορα»σε κρίσιμη περίοδο για έξι μήνες.

2 τιμητές (για 18 μήνες)

1) τίμηση πολιτών, κατάταξή ανάλογα με τα περιουσιακά στοιχεία

2) σύνταξη καταλόγου  συγκλητικών, ποιοι μπορούν να εισέλθουν στη σύγκλητο 3) κατάρτιση του προϋπολογισμού του κράτους

4) επίβλεψη των ηθών, ανήθικη συμπεριφορά => στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων

10 δήμαρχοι (για 1 χρόνο)

1) προστασία πληβείων από τις αυθαιρεσίες των πατρικίων 2) πρόσωπα ιερά και απαραβίαστα 3) δικαίωμα άρνησης ψήφου, σε νόμο κατά των πληβείων (veto)*

πραίτωρες. ταμίες, ανθύπατοι κ.α.

ΣΥΓΚΛΗΤΟΣ

(εκτελεστική & νομοθετική εξουσία

μεγάλη δύναμη, ιστορική συνέχεια του ρωμαϊκού κράτους)

1)                  300 ισόβια μέλη που προηγουμένως είχαν διατελέσει ανώτατοι άρχοντες

2)                  δικαιοδοσίες σε θέματα οικονομικά, θρησκευτικά & εξωτερικής πολιτικής

3)                  οι αποφάσεις της, τα συγκλητικά δόγματα, είχαν ισχύ νόμου.

Μέσα 5ου αι. π.Χ.: 1) καταγραφή του εθιμικού δικαίου (Δωδεκάδελτος) =>  

                              αποτροπή αυθαίρετων δικαστικών αποφάσεων των πατρικίων

                          2)   κατάργηση απαγόρευσης μεικτών γάμων

                 3) νέα αξιώματα για πληβείους (ύπατος, δήμαρχος, ανώτατος αρχιερέας)

  3 ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

φρατρική,  η συνέλευση των πατρικίων , διατήρηση  από σεβασμό στην παράδοση

*λοχίτιδα ,η συνέλευση όλων των στρατευμένων πολιτών, πατρικίων και πληβείων.   

              Αποφάσεις κατά λόχους, εκλογή υπάτων, τιμητών,πραιτώρων

 φυλετική (κατά φυλές),  αρχικά η συνέλευση των πληβείων, μετά όλων των Ρωμαίων.   

             Ψήφιση νόμων & εκλογή κατώτερων αρχόντων.

ΧΡΗΣΙΜΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.3

http://www.slideboom.com/presentations/349500/%CE%A4%CE%BF-%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CF%8C-%CE%BA%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82

http://angitan.blogspot.gr/2014/02/blog-post_2793.html

ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΤΕ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΤΕ ΣΕ ΠΟΙΟ ΕΙΔΟΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΑΝΗΚΟΥΝ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ  1 

     

ΜΗΤΡΟΤΙΜΗ

Έτσι που να σε αξιώσουν οι αγαπημένες Μούσες,¹ Λαμπρίσκε,
να δεις προκοπή και να χαρείς τη ζωή σου,
άργασε του τα πλευρά, ώσπου η ψυχή του η ελεεινή
μόλις που να κρατηθεί στα χείλια του.
Μου ρήμαξε το σπίτι μου της άμοιρης παίζοντας κορώνα-γράμματα·5
βλέπεις, δεν του φτάνουν πια τα κότσια,² Λαμπρίσκε,
αλλά πάει πλέον από το κακό στο χειρότερο.
Πού πέφτει βέβαια η πόρτα του δασκάλου
-και η φαρμακερή τριακοστή³ ζητάει τα δίδακτρα,
ας κλαίω εγώ με μαύρο δάκρυ-
δεν είναι σε θέση να σου πει χωρίς να σκεφθεί.
Αν είναι όμως για τη λέσχη,
όπου ξημεροβραδιάζονται οι χαμάληδες και οι δραπέτες,
γνωρίζει άριστα να ξεναγήσει και άλλους.
Και η δόλια η πλάκα του, που τυραννιέμαι
να την στρώνω με κερί μήνα τον μήνα,15
κείτεται ορφανή μπροστά στο πόδι του κρεβατιού
προς την πλευρά του τοίχου·
εκτός και αν, καμιά φορά, δεήσει να την κοιτάξει
σαν να βλέπει μπροστά του τον Άδη,
όχι βέβαια για να γράψει τίποτα της προκοπής,
μόνο και μόνο για να την καταγρατζουνίσει.
Τα κότσια όμως, τοποθετημένα στις θήκες και στα δίχτυα,20
γυαλίζουν πολύ πιο πολύ και από το λαδικό μας,
που το χρησιμοποιούμε μέρα νύχτα.
Δεν ξέρει να ξεχωρίσει ούτε το γράμμα άλφα,
αν κάποιος δεν ξελαρυγγιαστεί να του επαναλαμβάνει
πέντε φορές τα ίδια πράματα.
Όταν προχθές ο πατέρας του
τον μάθαινε να συλλαβίζει τη λέξη Ορέστης,
τον Ορέστη ο προκομμένος μου τον έκανε ρέστα.⁴25
Τότε πια είπα ότι δεν είμαι παρά ένας βλάκας,
αφού δεν τον αφήνω να βόσκει γαϊδάρους,
αλλά τον μαθαίνω γράμματα,
νομίζοντας ότι θα έχω κάποιον
να μου παρασταθεί στις δύσκολες ώρες.
Και όταν καμιά φορά, ή εγώ ή ο πατέρας του,30
γέρος άνθρωπος που υποφέρει από τα αφτιά του και τα μάτια του,
του ζητήσουμε, σαν παιδάκι που είναι,
να μας απαγγείλει κανένα μονόλογο,
μόλις αρχίζει να κουβαλάει νερό με το κόσκινο
«Ἄπολλον ... Ἀγρεῦ...»,⁵
«αυτό», λέω, «κακομοίρη μου,
θα σου το πει και η γιαγιά σου, ας είναι αγράμματη,35
και ο τελευταίος δούλος από τη Φρυγία».⁶
Και αν πούμε να υψώσουμε κάπως τη φωνή,
ή ξεχνάει τρία μερόνυχτα το κατώφλι του σπιτιού,
και την πληρώνει η γιαγιά του,
μια γριά γυναίκα που δεν έχει ψωμί να φάει,
ή απλώνει τα ξερά του πάνω στη στέγη40
και κάθεται σαν τη μαϊμού, σκύβοντας κάτω.

Να ᾽ξερες πώς υποφέρω μέσα μου με το χάλι του όταν τον βλέπω.
Και όχι πως με νοιάζει τόσο για του λόγου του,
αλλά δεν μένει κεραμίδι για κεραμίδι,
γίνονται θρύψαλα σαν παξιμάδια.
Και όταν πλησιάζει ο χειμώνας,45
κλαίγοντας πληρώνω τρία όβολα⁷ το κομμάτι·
γιατί ολόκληρο το τετράγωνο βοά μ᾽ ένα στόμα:
«αυτά είναι έργα του Κότταλου, του γιου της Μητροτίμης».⁸
Και είναι αλήθεια, κι έτσι αναγκάζομαι και το βουλώνω.
Δες πώς κάηκε η πλάτη του ολόκληρη,50
έτσι που σέρνει τη χαμένη του ζωή μέσα στα δάση,
όπως οι ψαράδες της Δήλου⁹ στη θάλασσα.
Πότε ο μήνας έχει επτά και πότε είκοσι¹⁰
το γνωρίζει καλύτερα και από τους αστρονόμους·
και όταν σκέφτεται τις μέρες που έχετε αργία,55
δεν του κολλάει ύπνος.
Όμως, αν είναι, Λαμπρίσκε, αυτές εδώ¹¹
να σου τα φέρουν δεξιά στη ζωή σου
και να δεις προκοπή, μην του δώσεις λιγότερες-

ΛΑΜΠΡΙΣΚΟΣ

Σταμάτα να παρακαλάς, Μητροτίμη·
δεν πρόκειται να φάει λιγότερες.
Πού είσαι, Ευθίη, Κόκκαλε, Φίλλε;¹²60
Σηκώστε τον στο άψε-σβήσε στους ώμους,¹³
να δει αστεράκια.
Εύγε σου, Κότταλε, με τα κατορθώματά σου.
Δεν σου αρκεί πια να παίζεις με τα κότσια όπως αυτοί,
αλλά γυροκοπάς στη λέσχη με τους χαμάληδες65
και παίζεις κορώνα-γράμματα.
Θα σε κάνω εγώ πιο κόσμιο και από κορίτσι,
να μην πειράζεις ούτε άχυρο, αν αυτό είναι που θέλεις.
Πού είναι το τσουχτερό λουρί, το βούνευρο,¹⁴
που το ᾽χω για να μαστιγώνω όσους κρατώ
με χειροπέδες και στην απομόνωση;
Για να μου το δώσει κάποιος στο χέρι, προτού ξεράσω χολή.70

ΚΟΤΤΑΛΟΣ

Μη, Λαμπρίσκε, ικετεύω, μη,
στο όνομα των Μουσών, στα γένια σου,
στη ζωή του Κοτταλάκου·
μη με δείρεις με το τσουχτερό, αλλά με το άλλο.

‹ΛΑΜΠΡΙΣΚΟΣ›

Είσαι πονηρός, Κότταλε, και κανένας,
ακόμη και για πούλημα να σε είχε,
λόγο καλό για σένα δεν θα ᾽βρισκε,75
ούτε στον τόπο όπου τα ποντίκια τρων το σίδερο.¹⁵

ΚΟΤΤΑΛΟΣ

Σε ικετεύω, Λαμπρίσκε,
πόσες σκοπεύεις να μου ρίξεις, πόσες;

‹ΛΑΜΠΡΙΣΚΟΣ›

Ρώτησε αυτήν, όχι εμένα.

‹ΚΟΤΤΑΛΟΣ›

Ωχ! Πόσες θα μου δώσετε;

‹ΜΗΤΡΟΤΙΜΗ›

Ζωή να ᾽χω, όσες αντέξει το βρομοτόμαρό σου.80

‹ΚΟΤΤΑΛΟΣ›

Σταμάτα· φτάνει, Λαμπρίσκε,

‹ΛΑΜΠΡΙΣΚΟΣ›

Σταμάτα και εσύ να κάνεις βρομοδουλειές.

‹ΚΟΤΤΑΛΟΣ›

Δεν θα ξανακάνω, δεν θα ξανακάνω·
ορκίζομαι, Λαμπρίσκε, στις αγαπημένες Μούσες.

ΛΑΜΠΡΙΣΚΟΣ

Μια γλώσσα που την έχεις του λόγου σου.
Έτσι και ξανακάνεις κιχ, σου βάζω κατευθείαν το φίμωτρο.¹⁶85

ΚΟΤΤΑΛΟΣ

Κοίτα, σωπαίνω. Μη με σκοτώσεις, σε ικετεύω.

ΛΑΜΠΡΙΣΚΟΣ

Αφήστε τον, Κόκκαλε.

ΜΗΤΡΟΤΙΜΗ

Δεν πρέπει να σταματήσεις, Λαμπρίσκε.
Δείρ᾽ τον ώσπου να δύσει ο ήλιος.

‹ΛΑΜΠΡΙΣΚΟΣ

...............................................................................›

ΜΗΤΡΟΤΙΜΗ

Στην πονηρία όμως
είναι παρασάγγες πιο μπροστά και από την αλεπού
και πρέπει -εν ανάγκη και πάνω από το βιβλίο του ο χαμένος-90
να φάει τουλάχιστον άλλες είκοσι,
ακόμα και αν πρόκειται να διαβάσει καλύτερα
και από την ίδια την Κλειώ.¹⁷

‹ΚΟΤΤΑΛΟΣ›

Χα, χά !

‹ΛΑΜΠΡΙΣΚΟΣ›

Είθε η γλώσσα σου να πλυθεί στο μέλι, έστω και εν αγνοία σου.¹⁸

‹ΜΗΤΡΟΤΙΜΗ›

Θα πάω στο σπίτι, Λαμπρίσκε,
θα πω τα καθέκαστα στον γέροντα95
-στερνή μου γνώση-
και θα γυρίσω με αλυσίδες,
για να τον βλέπουνε οι Μούσες που τις μίσησε
να πηδά εδώ μέσα πεδουκλωμένος.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)

 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ  2  

(ΓΕΤΑΣ)

Ξεχάσατε, είπες,το καζάνι; Είστε τύφλα στο μεθύσι και κοιμάστε.
Και τώρα τι θα κάνουμε;
Απ᾽ ό ,τι βλέπω πρέπει να ενοχλήσουμε τους γείτονες του θεού.
Νεαρούλη. Μα τους θεούς, θλιβερότερα δουλικά460
δεν νομίζω να υπάρχουν πουθενά στον κόσμο.
Νεαροί. Άλλο από πήδημα δεν ξέρουν
-ε, ομορφόπαιδα- και να βγάζουν γλώσσα,
όταν πιάνονται στα πράσα. Νεαρέ.
Τι ᾽ναι τούτο το κακό; Ε, υπηρέτες.
Δεν υπάρχει ψυχή μέσα.
Έε! Βλέπω κάποιον να τρέχει καταδώ.465

ΚΝΗΜΩΝ

Γιατί αγγίζεις την πόρτα, χαμένο κορμί; Μίλα.

‹ΓΕΤΑΣ›

Μη με δαγκώσεις.

(ΚΝΗΜΩΝ)

Βρε θα σε φάω ζωντανό, μα τον Δία.

(ΓΕΤΑΣ)

Για τ᾽ όνομα των θεών, μη.

(ΚΝΗΜΩΝ)

Εγώ και εσύ, αλιτήριε, έχουμε μήπως κάποιο συμβόλαιο;

(ΓΕΤΑΣ)

Κανένα συμβόλαιο. Γι᾽ αυτό και εγώ470
δεν ήρθα για να ζητήσω να μου εξοφλήσεις κάποιο χρέος
ούτε κουβάλησα κλητήρες,
ήρθα να δανειστώ ένα καζάνι;

(ΚΝΗΜΩΝ)

Καζάνι;

(ΓΕΤΑΣ)

Καζάνι.

‹ΚΝΗΜΩΝ›

Τι νόμισες, κάθαρμα, ότι θυσιάζω βόδια
και κάνω αυτά που κάνετε του λόγου σας;

(ΓΕΤΑΣ)

Εσύ; Βρε ούτε σαλιγκάρι, αν θες τη γνώμη μου.¹¹475
Να είσαι καλά, άνθρωπε μου. Μου είπαν οι γυναίκες
να χτυπήσω την πόρτα και να ζητήσω ένα καζάνι.
Το έκανα. Δεν υπάρχει. Γυρνάω πίσω και τους λέω «δεν υπάρχει».
Ω πολυτίμητοι θεοί, φίδι κολοβό είναι ο άνθρωπος.¹²

 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ  3 
 

ΘΥΡΣΗΣ

Γλυκύτατα, γιδοβοσκέ, τραγουδάει θροΐζοντας
και το πεύκο εκείνο πλάι στην πηγή,
γλυκιά μελωδία παίζεις κι εσύ με τη σύριγγα·¹
μετά τον Πάνα² θα λάβεις το δεύτερο βραβείο.
Αν εκείνος κερδίσει τράγο κερασφόρο, εσύ θα πάρεις αίγα·
αν πάλι πάρει εκείνος αίγα ως έπαθλο, σ᾽ εσένα πέφτει το κατσίκι·³5
του κατσικιού το κρέας είναι τρυφερό, ώς την ώρα που θα το αρμέξεις.

ΑΙΠΟΛΟΣ

Το δικό σου τραγούδι, βοσκέ, είναι πιο γλυκό
και από εκείνο το νερό που κελαρύζει
καθώς κυλάει ψηλά από το βράχο.
Αν οι Μούσες πάρουν δώρο την προβατίνα,
εσύ θα λάβεις ως έπαθλο αρνί της μάντρας·
αν πάλι εκείνες θελήσουν να πάρουν αρνί,10
εσύ θα έχεις τότε την προβατίνα.


 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ  4
Η καρδιά όμως της Μήδειας δεν ξεκολλούσε, άλλο δεν σκεφτόταν,
έστω και αν έπαιζε. Και όποτε άρχιζε να παίζει κάτι,
ό,τι και αν ήταν, τίποτα δεν την έθελγε ούτε την έτερπε πολλή ώρα.950
Άξαφνα σταματούσε αμήχανη.
Ούτε στιγμή δεν μπορούσε να καθηλώσει το βλέμμα της
πάνω στις δούλες, έστρεφε ανήσυχη το πρόσωπο
και κοίταζε μακριά τους δρόμους.
Πολλές φορές εράγισε η καρδιά μέσα στα στήθια της,
όταν δεν γνώριζε αν ο ήχος που έτρεχε πλάι της955
ήτανε από βήματα ή τον άνεμο.
Όμως σε λίγο, ενώ την έφλεγε ο πόθος,
εφανερώθη εμπρός της, ίδιος ο Σείριος³
που αφήνει τον Ωκεανό⁴ και ανεβαίνει ψηλά στον ορίζοντα,
που είναι χάρμα να τον βλέπεις όταν ανατέλλει υπέρλαμπρος,
φέρνει όμως ανείπωτη συμφορά στα κοπάδια.
Έτσι εστάθη εμπρός της ο Αισονίδης,⁵ εξαίσιος να τον κοιτάζει,960
όμως ήρθε και ξύπνησε το μαρτύριο του ολέθριου πάθους.
Η καρδιά της πέταξε από τα στήθη της, τα μάτια της σκοτείνιασαν,
στα μάγουλά της απλώθηκε ζεστή πορφύρα·
δεν είχε δύναμη να σηκώσει τα γόνατά της,
να προχωρήσει εμπρός ή πίσω,
τα πόδια της καρφώθηκαν στο χώμα.965
Οι δούλες όλες απομακρύνθηκαν ήδη από κοντά τους.
Εκείνοι άφωνοι και αμίλητοι έστεκαν μόνοι, πρόσωπο με πρόσωπο·
έμοιαζαν με δρυς ή έλατα πανύψηλα
που ριζωμένα πάνω στα όρη, ασάλευτα στην αρχή
μέσα στη νηνεμία, έπειτα παίρνουν να κινούνται970
από τις ριπές του ανέμου και ηχούν ακαταπαύστως.
Έτσι και αυτοί είχαν να πουν πολλά καθώς τους παρέσερναν
οι πνοές του Έρωτα.

 ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 5

Πολλές φορές με ολοφυρμούς πάνω σε τούτο τον τάφο
κάλεσε την αγαπημένη της κόρη, που χάθηκε πρόωρα,
η μητέρα της η Κλείνα, γυρεύοντας να φέρει πίσω την ψυχή της Φιλαινίδας,
που πριν φτάσει στο γάμο, διάβηκε τα χλωμά νερά του Αχέροντα.


Χρησιμοποιήθηκαν οι παρακάτω σύνδεσμοι:

http://www.greek-language.gr/Resources/ancient_greek/anthology/literature/browse.html

http://www.greek-language.gr/Resources/ancient_greek/anthology/literature/browse.html?text_id=392

http://www.pi-schools.gr/books/gymnasio/ist_arx_gramm_a_b_c/163_173.pdf