α) Συμμαχία της Δήλου - Αθηναϊκή ηγεμονία (478-449π.Χ.)

Στα 478π.Χ. η πανελλήνια συμμαχία που συνομολογήθηκε στο συνέδριο της Κορίνθου (481π.Χ.) για να αποκρούσει την περσική εισβολή αλλάζει βλέψεις. Αποφασίζουν να βγουν στην αντεπίθεση και ο ελληνικός στόλος με αρχηγό τον Παυσανία, το νικητή της μάχης των Πλαταιών, απελευθερώνει πόλεις της Κύπρου και πλέει στο Βυζάντιο για να αποκλείσει οριστικά τη διάβαση των στενών από τους Πέρσες. Ο σκοπός επιτυγχάνεται.

 

Ο βασιλιάς της Σπάρτης Παυσανίας, ηγέτης των Ελλήνων στη νικηφόρα μάχη στις Πλαταιές (479π.Χ.)

Στην Πελοπόννησο μια νέα δύναμη γεννιέται, το `Αργος. Αυτό κάνει τη Σπάρτη να μην επιθυμεί τη συνέχιση του πολέμου κατά των Περσών αλλά να ενδιαφέρεται κυρίως για την εμπέδωση της κυριαρχίας της στην Πελοπόννησο. Για το λόγο αυτό ανακαλεί τον Παυσανία και το πεδίο μένει ελεύθερο στους Αθηναίους, οι οποίοι με την προτροπή των άλλων συμμαχικών πόλεων αναλαμβάνουν την ηγεσία του αγώνα κατά των Περσών. `Ετσι η συμμαχία της Δήλου αρχίζει να λειτουργεί, αλλά σιγά-σιγά θα μετατραπεί σε αθηναϊκή ηγεμονία. Στην αρχή η συμμαχία της Δήλου κινείται μέσα στο πλαίσιο του πανελλήνιου ιδεώδους και συνεχίζει τον αγώνα κατά των Περσών.

Kατά τα έτη 477-468π.Χ. η συμμαχία κατάφερε να διώξει τους Πέρσες από το τελευταίο τους ευρωπαϊκό προγεφύρωμα, την Ηιόνα, στις εκβολές του Στρυμόνα και διασφάλισε την ελευθερία του μικρασιατικού και κυπριακού ελληνισμού. Οι Αθηναίοι αρχίζουν όμως να κάνουν τη συμμαχία ηγεμονική. Η Κάρυστος γίνεται φόρου υποτελής, η Σκύρος καταλαμβάνεται για να ελέγχεται η διακίνηση των πλοίων στο Αιγαίο και η Νάξος τιμωρείται γιατί προσπάθησε να αποστατήσει από τη συμμαχία.

Κατά το χρονικό αυτό διάστημα στην Αθήνα κυριαρχεί η προσωπικότητα του ,Κίμωνα ο οποίος προσπαθεί να αναδείξει την Αθήνα σε πρώτη ναυτική δύναμη στην Ελλάδα αλλά και να συνεχίσει τον αγώνα κατά των Περσών. Παράλληλα προσπαθεί να βελτιώσει τις σχέσεις Αθήνας - Σπάρτης. Με τη νίκη του στον Ευρυμέδοντα (468π.Χ.) απομακρύνει οριστικά κάθε κίνδυνο νέας περσικής επέμβασης στο Αιγαίο και επιτρέπει στις πόλεις της Λυκίας και της Καρίας να προχωρήσουν στη συμμαχία. Το Αιγαίο μεταβάλλεται σε κλειστό ελληνικό πέλαγος.

Το 464π.Χ. ξεσπά ο 3ος Μεσσηνιακός πόλεμος. Μετά από ένα φοβερό σεισμό (464π.Χ.) που προκάλεσε μεγάλες καταστροφές στη Σπάρτη, οι είλωτες της Μεσσηνίας επαναστάτησαν και συσπειρώθηκαν στο φρούριο της Ιθώμης. Οι Σπαρτιάτες αναγκάζονται να ζητήσουν τη βοήθεια των Αθηναίων, οι οποίοι με προτροπή του Κίμωνα στέλνουν στη Σπάρτη μια επικουρία από 4000 Αθηναίους οπλίτες. Οι Σπαρτιάτες όμως αρνήθηκαν τη βοήθεια και έστειλαν πίσω τους Αθηναίους, οι οποίοι το θεώρησαν προσβολή. `Ετσι ο Κίμων θεωρήθηκε υπεύθυνος για την προσβολή και το 461 εξοστρακίστηκε.

Στο πλαίσιο του αγώνα κατά των Περσών, οι Αθηναίοι και οι σύμμαχοι τους στέλνουν βοήθεια 200 πλοία το 460π.Χ. στους επαναστατημένους Αιγυπτίους, οι οποίοι με αρχηγό τον Ιναρώ αποσχίστηκαν από το περσικό κράτος. Οι Αιγύπτιοι με την βοήθεια των Αθηναίων πέτυχαν στην αρχή σημαντικές επιτυχίες και περιόρισαν τους Πέρσες στη Μέμφιδα. Το 456 όμως ο βασιλιάς των Περσών Αρταξέρξης στέλνει πολυάριθμο στρατό κατά της Αιγύπτου και καταστέλλει την εξέγερση.

Kατά την διάρκεια της επέμβασης των Αθηναίων στην Αίγυπτο, οι Πέρσες προσπαθούν να αναμειχθούν στα εσωτερικά των ελληνικών πόλεων. Ο Μεγαβάζος, απεσταλμένος του Αρταξέρξη, προσπαθεί να δωροδοκήσει τους Σπαρτιάτες να εισβάλουν στην Αττική ώστε να αναγκαστούν οι Αθηναίοι να αποχωρήσουν από την Αίγυπτο. Οι Σπαρτιάτες όμως αρνούνται. Με εισήγηση του Περικλή ο Κίμωνας ανακαλείται από την εξορία και στέλλεται στην Κύπρο επικεφαλής 200 συμμαχικών τριηρών (450π.Χ.) για να την ελευθερώσει από τους Πέρσες. Στην πολιορκία του Κιτίου ο Κίμωνας πεθαίνει, αλλά ο θάνατος του κρατείται μυστικός. Οι σύμμαχοι συνέχισαν τις επιχειρήσεις και σε μάχη και ναυμαχία έξω από τη Σαλαμίνα νίκησαν τους Πέρσες.

Οι εκστρατείες του Παυσανία και του Κίμωνα.

Η ήττα των Περσών στη Σαλαμίνα ήταν βαρυσήμαντη για τον Αρταξέρξη, ο οποίος κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να νικήσει τους Αθηναίους με τα όπλα. `Ετσι τους έκανε προτάσεις για ειρήνη, τις οποίες αποδέχθηκε ο  Περικλής.Αρχηγός της ελληνικής αντιπροσωπείας που στάλθηκε στα Σούσα ήταν ο Καλλίας, ο οποίος υπέγραψε το 449π.Χ. συνθήκη ειρήνης με τους Πέρσες. Οι όροι της ειρήνης ήταν οι εξής: Οι ελληνικές πόλεις της Ασίας, να είναι αυτόνομες, οι Πέρσες σατράπες να μην πλησιάζουν τη θάλασσα λιγότερο από απόσταση πορείας τριών ημερών, ούτε περσικό πολεμικό πλοίο να πλέει στην περιοχή, από την Παμφυλία μέχρι την έξοδο του Βοσπόρου προς τον Εύξεινο. Από τη μεριά τους οι Αθηναίοι και οι σύμμαχοι τους υποσχέθηκαν να μην εκστρατεύσουν στη χώρα που κυβερνά ο βασιλιάς των Περσών.

Με τη συνθήκη του Καλλία σταματά ο επιθετικός πόλεμος των Ελλήνων κατά των Περσών και δικαιώνεται η Αθηναϊκή συμμαχία του 478π.Χ.. Οι ελληνικές πόλεις της Μ. Ασίας εξασφαλίζουν την ελευθερία του, το Αιγαίο παραμένει ελληνικό, όπως και ο Βόσπορος. Οι `Ελληνες όμως εγκαταλείπουν την Κύπρο στους Πέρσες.

 http://www.odyssey.com.cy/main/default.aspx?tabID=147&itemID=2114&mid=1266

Η συμμαχία της Δήλου – Αθηναϊκή ηγεμονία

·        Από τους Περσικούς Πολέμους η Αθήνα βγαίνει κερδισμένη. Αποκτά κύρος και επιρροή.

·        Ιδρύεται η Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία με έδρα τη Δήλο. Στην αρχή όλες οι πόλεις συμμετέχουν ισότιμα.

·        Ο πόλεμος εναντίον των Περσών συνεχίζεται αποσπασματικά. Τον πρώτο λόγο τον έχει η Αθήνα. Οι άλλες πόλεις ακολουθούν και ανέχονται την κυριαρχία της μέσα στη συμμαχία όσο προστατεύονται από τον περσικό κίνδυνο.

·        Η Σπάρτη δεν εκδηλώνει φανερά την αντίθεσή της.

·        Η Αθηναϊκή συμμαχία μετατρέπεται σε Αθηναϊκή ηγεμονία με δύο τρόπους:

1.      Τυπικά με τη μεταφορά του ταμείου από τη Δήλο στην Αθήνα

2.      Ουσιαστικά με τη βίαιη παρεμπόδιση διαφόρων πόλεων να φύγουν από τη συμμαχία.

Αθηναίοι στρατηγοί :

·        Κίμωνας: τάσσεται υπέρ της συνεργασίας με τη Σπάρτη για την αντιμετώπιση των περσών. Ο Κίμωνας παρά τις στρατιωτικές του επιτυχίες εξοστρακίζεται για δέκα χρόνια λόγω της φιλολακωνικής του στάσης.

·        Εφιάλτης: ανήκει στη δημοκρατική παράταξη. Με αρχηγό τον ίδιο επικρατούν πολικά οι δημοκρατικοί έναντι των αριστοκρατών μέχρι τη δολοφονία του.

·        Ο Κίμωνας επιστρέφει μετά από δέκα χρόνια και γίνεται πάλι κυρίαρχος του πολιτικού σκηνικού. Νικά τους Πέρσες στην Κύπρο και τους υποχρεώνει να συνάψουν συνθήκη ειρήνης (Καλλίειος ή Κιμώνιος ειρήνη) με την οποία αναγνωρίζουν  την ανεξαρτησία των πόλεων της Μικράς Ασίας.

·        Περικλής: Αναλαμβάνει μετά το θάνατο του Κίμωνα ως αρχηγός της δημοκρατικής παράταξης. Κλείνει συμφωνία  ειρήνης με τους Σπαρτιάτες για τριάντα χρόνια.

          http://garbounisblog.blogspot.gr/2013/02/23.html

Με πολύ απλά λόγια!!!!: http://museduc.gr/docs/Istoria/A/LAI_K5.pdf

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΜΗΡΙΚΗ & ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ (ΚΕΦ 2.1 & 2.2-ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ)  

ΟΜΗΡΙΚΗ ΕΠΟΧΗ

1.      Πότε ορίζει η επιστημονική έρευνα την αρχή της ελληνικής ιστορίας; Ποια τα χαρακτηριστικά της πρώτης περιόδου της ιστορίας της αρχαίας Ελλάδας και από πού πήρε το όνομά της; (σχολιασμός 3 ονομάτων!)

2.      Χρησιμοποιώντας τον παρακάτω χάρτη περιγράψτε ποια φύλα μετακινήθηκαν κατά τον ά αποικισμό και πού εγκαταστάθηκαν. Ποια ήταν τα αίτια των μετακινήσεων αυτών;

 

http://www.slideshare.net/vanmarkop/ss-5234503

3.      Ποιες θρησκευτικές ενώσεις δημιουργήθηκαν μετά τον ά αποικισμό; Τι γνωρίζετε για αυτές;

4.      Τι γνωρίζετε για την οικονομική οργάνωση κατά την ομηρική εποχή;

5.      Τι γνωρίζετε για την κοινωνική οργάνωση κατά την ομηρική εποχή;

6.      Τι γνωρίζετε για την πολιτική οργάνωση κατά την ομηρική εποχή;

7.      Γιατί η επινόηση του ελληνικού αλφαβήτου θεωρείται σταθμός για όλη την πορεία του πολιτισμού;

8.      Γιατί η περίοδος μετά τα μεταβατικά χρόνια ονομάζεται γεωμετρική εποχή;/ Τι γνωρίζετε για την πολιτιστική ανάπτυξη κατά το 10^ο με 8^ο αι. π.Χ,;

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ

1. Πώς ονομάζεται συμβατικά από τους ιστορικούς η περίοδος από το τέλος της ομηρικής εποχής μέχρι και το τέλος των Περσικών πολέμων (μάχη Μυκάλης) & γιατί;

(πλήρης δικαιολόγηση με βάση τα σημαντικά γεγονότα που συνέβησαν κατά την περίοδο αυτή).

2.      Τι ονομάζουμε πόλη-κράτος; (αναφορά & στα συστατικά στοιχεία). Ποια η σχέση του θεσμού αυτού με τον ομηρικό οίκο και τη γενικότερη κοινωνική οργάνωση κατά την ομηρική εποχή; / Πώς και γιατί δημιουργήθηκαν οι πόλεις-κράτη;

3.      Ποια η σημασία του θεσμού της πόλης-κράτους;

4.      Περιγράψτε τα αίτια της κρίσης του ομηρικού κόσμου. Ποιες λύσεις δόθηκαν;

5.      Ποια τα αίτια , τα χαρακτηριστικά και οι συνέπειες του 2^ου αποικισμού;

6.      Μελετώντας τον παρακάτω χάρτη βρείτε πού ιδρύθηκαν αποικίες κατά το β΄ αποικισμό. (Σε ποια τοποθεσία πολέμησαν το 480 π.Χ. οι Έλληνες με τους Φοίνικες;).

http://www.ideografhmata.gr/forum/viewtopic.php?f=145&t=8532

7.      Τι ονομάζουμε πολίτευμα (βλ. και ορισμό Αριστοτέλη, σελ 85); Ποια είδη πολιτευμάτων γνωρίζετε; Μπορείτε να δώσετε από ένα παράδειγμα για το καθένα; (βασιλεία-Αθήνα-Κόδρος, αριστοκρατία-Αθήνα την εποχή του Δράκοντα, ολιγαρχία-Σπάρτη την εποχή του Λυκούργου, δημοκρατία-Αθήνα-Σόλωνας/Κλεισθένης, τυραννία-Αθήνα –Πεισίστρατος).

8.      Εξηγήστε τι ήταν α) η οπλιτική φάλαγγα, β) οι νομοθέτες, γ)η ανατολίζουσα φάση της αρχαϊκής τέχνης.

9.      Ποια  τα αίτια, ποιες οι αφορμές και ποιες οι συνέπειες/τα αποτελέσματα των συγκρούσεων Περσών και Ελλήνων;

10. Μπορείτε να αναφέρετε μια σημαντική μάχη και μία ναυμαχία κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων Περσών και Ελλήνων;

11.  Πώς σχετίζεται, σύμφωνα με κάποιες ιστορικές πηγές (π.χ. με το Διόδωρο το Σικελιώτη), η μάχη της Ιμέρας με τις μάχες των Πλαταιών και της Μυκάλης;

12. Τι γνωρίζετε για την ανάπτυξη του πολιτισμού  κατά την αρχαϊκή εποχή;

Χρήσιμες ιστοσελίδες:

http://www.ancient.eu.com/Archaic_Period/

http://www.metmuseum.org/toah/hd/argk/hd_argk.htm η τέχνη κατά την αρχαϊκή εποχή

https://www.youtube.com/watch?v=GN9x0XSLM2U ο γάμος κατά την ομηρική εποχή

http://www.netschoolbook.gr/hist-A/dark-ages.html γεωμετρική εποχή (links,  σχεδιάγραμμα και power point).

http://www.slideshare.net/PMANGR/ss-16736504 περιοχές β΄αποικισμού (μη δώσετε σημασία στη σύγκριση των 2 αποκισμών)

Μην ξεχάσετε να μελετήσετε τις ασκήσεις του βιβλίου που έχουμε κάνει!